ایران، عراق و سوریه تفاهمنامه ای امضا کرده اند که گاز ایران از طریق خط لوله به این دو کشور صادر شود. ایران امیدوار است بتواند از طریق این خط لوله به اروپا نیز گاز صادر کند.

عبدالکریم لعیبی وزیر نفت عراق و سفیان علاو وزیر نفت و انرژی سوریه که برای امضای این تفاهمنامه در ایران به سر می برند، در عسلویه این تفاهمنامه را با محمد علی آبادی، سرپرست وزارت نفت امضا کرده اند.

عسلویه در شمال میدان گازی پارس جنوبی قرار دارد و قرار است گاز این میدان بزرگ به عراق و سوریه صادر شود.

جواد اوجی مدیر عامل شرکت ملی گاز ایران هزینه ساخت خط لوله را که ظرفیت انتقال ۱۱۰ میلیون مترمکعب گاز را در روز دارد، ده میلیارد دلار اعلام کرده است.

ایران امیدوار است گاز خود را از طریق این خط لوله، بعد از سوریه به لبنان و از آنجا به کشورهای اروپایی صادر کند.

ایران خط لوله گاز صادراتی به عراق و سوریه را "خط لوله اسلامی" نام گذاری کرده است. تصمیم به ایجاد این خط لوله بعد از آن گرفته شد که ایران تابستان دو سال پیش از خط لوله ناباکو کنار گذاشته شد. قرار است خط لوله ناباکو گاز دریای خزر و خاورمیانه را از طریق ترکیه به کشورهای اروپایی منتقل کند.

توافقنامه ساخت این خط لوله سه هزار و سیصد کیلومتری تابستان دو سال پیش با حضور نخست وزیران بلغارستان، رومانی، مجارستان و اتریش، در آنکارا امضاء شد.

ایران که امیدوار بود به عنوان دومین دارنده ذخایر گاز جهان در این خط لوله سهم داشته باشد، حتی به مراسم امضای توافقنامه ساخت این خط لوله در ترکیه، دعوت نشد.

مهمترین مسئله این بود که روابط ایران بر سر پرونده هسته ای با غرب به شدت تیره است و کشورهای اروپایی حاضر نیستند در چنین طرح مهمی با ایران همکاری کنند و سهمی از این پروژه را به این کشور بدهند.

رقیب ناباکو

ایران می گوید که "خط لوله گاز اسلامی" پنج هزار کیلومتر خواهد بود و قرار است گاز این کشور را از مسیر عراق، سوریه، لبنان و دریای مدیترانه به اروپا برساند. به گفته آقای اوجی، ۱۲۰۰ کیلومتر از این خط لوله در آبهای مدیترانه ساخته می شود.

ولی تفاهم نامه امضا شده بین سه کشور نشان می دهد که فعلا بحث ساخت حدود یک هزار و پانصد کیلومتر خط لوله است که گاز را تا سوریه برساند. بنابر گزارشهای اولیه، طول خط لوله در عراق ۴۹۰ کیلومتر و در سوریه حدود ۶۰۰ کیلومتر خواهد بود.

ظرفیت این خط لوله ۱۱۰ میلیون متر مکعب پیش بینی شده است و ایران می گوید که تا سال ۲۰۲۰ نیاز عراق ده تا پانزده میلیون متر مکعب، سوریه پانزده تا بیست میلیون متر مکعب و لبنان پنج تا هفت میلیون متر مکعب در روز خواهد بود.

ظرفیت این خط لوله بسیار بیشتر از نیاز سه کشور است و ایران امیدوار است که از طریق این خط لوله بتواند از این مسیر برای انتقال گاز خود به اروپا استفاده کند.

ایران پس از روسیه دارای بزرگترین ذخایر گازی است ولی در بازار جهانی گاز سهم چندانی ندارد. مهمترین مشتری گاز ایران، ترکیه است که مقادیری گاز از این کشور وارد می کند و در مقابل ایران به همان اندازه گاز از ترکمنستان برای مصرف داخلی وارد می کند.

بزرگترین مشکل ایران در چند سال گذشته این بوده که به دلیل تحریم های بین المللی، اجرای بزرگترین برنامه توسعه گاز این کشور در میدان گازی پارس جنوبی به کندی پیش می رود. این کشور در شش سال اخیر نتوانسته هیچیک از پروژه هایی که در دولت محمود احمدی نژاد عمدتا با تکیه بر توان داخلی شروع شده، به بهره برداری برساند.

ایران هم اکنون حدود ۶۰۰ میلیون متر مکعب گاز در روز تولید می کند که به جز مقدار کمی بقیه در داخل مصرف می شود و برخی کارشناسان انرژی می گویند که ایران برای ثابت نگهداشتن تولید نفت و جلوگیری از کاهش تولید نفت، باید مقادیر زیادی گاز به میدانهای نفتی تزریق کند اما به دلیل مصرف بالا، در سالهای اخیر نتوانسته به میزان نیاز به میدان های نفتی گاز تزریق کند.

این گروه از کارشناسان می گویند در حال حاضر ایران گازی برای صادرات ندارد و دولت این کشور ابتدا باید ظرفیت تولید گاز خود را آن قدر افزایش دهد که بتواند نیاز داخلی را برطرف کند و بعد از آن به فکر صادرات گاز باشد.